Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã chính thức ban hành Thông tư 38/2026/TT-NHNN ngày 31 tháng 7 năm 2026 về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (Thông Tư 38/2026). Có hiệu lực thi hành từ ngày 18 tháng 8 năm 2026, Thông Tư 38/2026 thay thế Thông Tư 06/2019/TT-NHNN (Thông tư 06/2019) đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông Tư 03/2025/TT-NHNN (Thông Tư 03/2025), quản lý chế độ tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) từ năm 2019. Thông Tư 38/2026 cũng bãi bỏ Điều 11.3 và 11.4 của Thông Tư 03/2025 về việc mở và sử dụng tài khoản bằng Đồng Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Nam và sửa đổi, bổ sung Thông Tư 16/2014/TT-NHNN về việc sử dụng tài khoản ngoại tệ và tài khoản Đồng Việt Nam của người cư trú và người không cư trú.

Dưới đây là tóm tắt các thay đổi quan trọng bởi Thông Tư 38/2026 có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FIE), các nhà đầu tư nước ngoài và các ngân hàng của doanh nghiệp và nhà đầu tư trên tại Việt Nam.

1. Thông Tư 38/2026 thay thế DICA quy định tại Thông Tư 06/2019 bằng "tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam" (tài khoản vốn đầu tư). Thuật ngữ mới này thay thế thuật ngữ cũ ở bất kỳ nơi nào xuất hiện trong mọi thông tư của NHNN được ban hành trước ngày 18 tháng 8 năm 2026.

2. Điều 6 Thông Tư 38/2026 mở rộng danh sách chủ tài khoản vốn đầu tư:

Các nhà thầu là nhà đầu tư nước ngoài theo hợp đồng dầu khí và thỏa thuận dầu khí được ký kết nhân danh Nhà Nước hoặc Chính Phủ giờ đây phải mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư và có thời hạn đến ngày 18 tháng 8 năm 2027 để chuyển đổi từ các tài khoản thanh toán mà các nhà thầu đang sử dụng. Người điều hành và nhà thầu nước ngoài cũng có thể sử dụng tài khoản thanh toán thông thường bằng ngoại tệ và Đồng Việt Nam để nhận các khoản tiền được phép chuyển ra khỏi tài khoản vốn đầu tư. Theo Thông Tư 06/2019, hoạt động dầu khí chỉ xuất hiện thông qua các khoản thu được phép từ doanh thu bán dầu khí trong nước và các khoản thanh toán cho người điều hành dự án dầu khí.

Các doanh nghiệp thành viên của Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam (IFC) được xử lý tương đương với nhà đầu tư nước ngoài trong xuyên suốt Thông tư 38/2026 khi họ đầu tư từ IFC vào phần còn lại của Việt Nam.

3. Hai nhóm đối tượng hiện được loại trừ rõ ràng khỏi phạm vi áp dụng của Thông tư 38/2026:

Các FIE là công ty đại chúng có cổ phiếu niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán; và
Nhà đầu tư nước ngoài và các FIE đầu tư, kinh doanh chứng khoán trên thị trường chứng khoán theo Điều 73.3 Nghị Định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đầu tư.

Các đối tượng này trước đây được dẫn chiếu đến các quy định về đầu tư gián tiếp theo Thông Tư 06/2019.

4. Thông Tư 38/2026 đơn giản hóa định nghĩa về FIE. Trước đây, Thông Tư 06/2019 định nghĩa thực thể này là thực thể cần thực hiện thủ tục cấp Giấy Chứng Nhận Đăng Ký Đầu Tư (IRC), và ghi nhận riêng các công ty mà nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ tỷ lệ sở hữu đạt ngưỡng quy định, bao gồm các công ty được hình thành do chia, tách, sáp nhập hoặc hợp nhất và các công ty được thành lập theo pháp luật chuyên ngành. Tiêu chí đánh giá hiện nay đơn giản là thực thể đó có được thành lập bởi nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp thành viên IFC hay không, hoặc tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài có vượt quá 50% hay không.

5. Tài khoản ngoại tệ không còn được quy định là bắt buộc. Điều 5.2§ Thông Tư 06/2019 từng quy định nghĩa vụ mở DICA bằng ngoại tệ, và chỉ cho phép mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp bằng Đồng Việt Nam tại cùng ngân hàng đó. Thay vào đó, Điều 7.1 Thông Tư 38/2026 quy định chủ tài khoản được quyền mở một tài khoản ngoại tệ và/hoặc một tài khoản bằng Đồng Việt Nam tại cùng một ngân hàng được phép, do đó một khoản đầu tư được góp vốn hoàn toàn bằng Đồng Việt Nam không bắt buộc phải duy trì tài khoản ngoại tệ.

6. Tài khoản vốn đầu tư hiện có thể được mở trước khi IRC được cấp. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài thành lập tổ chức kinh tế trước khi đề nghị cấp IRC, tổ chức kinh tế đó có thể mở tài khoản vốn đầu tư trước khi được cấp IRC. Việc sử dụng tài khoản vốn đầu tư này bị giới hạn trong việc nhận vốn điều lệ và tiền lãi trên số dư, thanh toán các chi phí hợp pháp chuẩn bị đầu tư, và hoàn trả vốn cho nhà đầu tư nếu IRC chưa được cấp. Sau khi IRC được cấp, chính tài khoản này có thể được sử dụng cho toàn bộ các giao dịch được phép và có thể bổ sung thêm các tài khoản vốn đầu tư bằng các loại tiền tệ khác.

7. Việc chuyển tiền góp vốn trước khi sửa đổi ERC được chấp nhận. Điều 4.5 Thông Tư 38/2026 xác nhận rằng nhà đầu tư có thể chuyển tiền vào tài khoản vốn đầu tư để góp vốn, hoặc để thay đổi số tiền hoặc tỷ lệ góp vốn, trước khi FIE hoàn tất thủ tục đăng ký tăng vốn điều lệ hoặc thay đổi vốn góp. Điều khoản này giải quyết một vướng mắc thực tế đối với các ngân hàng mở tài khoản, vốn trước đây yêu cầu phải xuất trình IRC hoặc ERC đã sửa đổi trước khi tiền có thể được chuyển vào DICA.

8. Trường hợp vốn được góp bằng nhiều loại tiền tệ, Điều 4.1 Thông Tư 38/2026 yêu cầu nhà đầu tư lựa chọn một trong các loại tiền tệ quy định tại các văn bản pháp lý ban đầu (ví dụ: IRC, giấy phép thành lập, Văn bản chấp thuận M&A) làm đồng tiền quy đổi và áp dụng thống nhất trong suốt quá trình góp vốn. Tổng giá trị quy đổi không được vượt quá số vốn đã đăng ký, và tỷ giá áp dụng là tỷ giá của ngân hàng mở tài khoản tại thời điểm ghi có tiền vào tài khoản.

9. Thông Tư 38/2026 bổ sung hai trường hợp bắt buộc đóng tài khoản mới đối với FIE. Một FIE được thành lập bởi nhà đầu tư nước ngoài phải đóng tài khoản vốn đầu tư khi không còn nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp thành viên IFC nào nắm giữ cổ phần hoặc phần vốn góp trong đó; hoặc khi IRC không được cấp hoặc điều chỉnh, và vốn đã được hoàn trả. Tuy nhiên, tài khoản vốn đầu tư không bắt buộc phải đóng trong thời gian vẫn đang được sử dụng cho việc vay và trả nợ nước ngoài hoặc cho các nghĩa vụ thanh toán hợp pháp khác. Các thực thể đã thuộc các trường hợp nêu trên nhưng chưa đóng tài khoản có thời hạn đến ngày 18 tháng 8 năm 2027 để hoàn tất việc đóng tài khoản.

10. Thông Tư 38/2026 cũng thay đổi các quy định về đồng tiền định giá. Điều 13 Thông Tư 38/2026 xác nhận rằng ngoại tệ có thể được sử dụng giữa những người không cư trú và mở rộng quy định này đối với các giao dịch với và giữa các doanh nghiệp thành viên IFC. Thông Tư 38/2026 sau đó đưa ra một ngoại lệ đối với lĩnh vực dầu khí: việc định giá và thanh toán giá trị chuyển nhượng dự án dầu khí, hoặc quyền lợi tham gia, quyền và nghĩa vụ của nhà thầu, có thể được thực hiện bằng ngoại tệ ngay cả khi một bên là người cư trú. Theo Điều 10.3(b) Thông Tư 06/2019, bất kỳ giao dịch chuyển nhượng nào có sự tham gia của người cư trú đều phải được định giá và thanh toán bằng Đồng Việt Nam.

11. Lợi nhuận có thể được chuyển ra khỏi tài khoản vốn đầu tư mà không cần chuyển ra nước ngoài. Theo Thông Tư 06/2019, chưa rõ cách thức chuyển vốn hoặc lợi nhuận không chuyển ra nước ngoài ra khỏi DICA. Điều 11.2 và Điều 12.2 Thông Tư 38/2026 giải quyết vấn đề này. Trường hợp vốn, lợi nhuận hoặc các nguồn thu hợp pháp khác không được chuyển ra nước ngoài, hoặc không được chuyển vào IFC, các khoản trên có thể được chuyển từ tài khoản vốn đầu tư sang tài khoản thanh toán của chính nhà đầu tư tại ngân hàng được phép để tài trợ cho các dự án hoặc hoạt động đầu tư khác của nhà đầu tư đó tại Việt Nam. Việc chuyển tiền ra nước ngoài vẫn phải được thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư, trừ trường hợp tài khoản vốn đầu tư đã bị đóng hoặc trường hợp việc thanh toán giá trị chuyển nhượng không bắt buộc phải qua tài khoản vốn đầu tư.

12. Thông Tư 38/2026 bổ sung nghĩa vụ đối với nhà đầu tư và FIE: nhà đầu tư và FIE phải nêu rõ mục đích của mỗi lần chuyển tiền và sau khi IRC hoặc ERC được cấp hoặc điều chỉnh, phải cung cấp văn bản đã cập nhật cho ngân hàng mở tài khoản.

Bài viết này được thực hiện bởi Lê Minh Thùy.

Vietnam Business Law